Het meest uitgebreide AI-rapport ter wereld
Elk jaar publiceert Stanford University het AI Index Report — het meest uitgebreide, onafhankelijke overzicht van de stand van zaken op het gebied van kunstmatige intelligentie. De editie van 2026 telt maar liefst 400+ pagina's en beslaat alles van technische prestaties tot arbeidsmarkt, onderwijs, wetgeving en publieke opinie.
We hebben het rapport doorgenomen en vatten de 15 belangrijkste conclusies samen — met een blik op wat dit betekent voor het onderwijs.
De 15 belangrijkste bevindingen
1. AI wordt niet langzamer — het versnelt
AI-capaciteit is niet aan het afvlakken, integendeel. De industrie produceerde in 2025 meer dan 90% van alle noemenswaardige AI-modellen. Meerdere modellen presteren inmiddels op of boven menselijk niveau bij PhD-achtige wetenschapsvragen, wiskundeolympiades en complexe programmeeropgaven. De adoptie door organisaties bereikte 88%, en 4 op de 5 studenten gebruiken nu generatieve AI.
2. China en de VS gaan nek-aan-nek
De prestatiekloof tussen Amerikaanse en Chinese AI-modellen is vrijwel verdwenen. Het Chinese DeepSeek-R1 evenarde begin 2025 kort het beste Amerikaanse model. China leidt in publicatievolume, citaties en patenten, terwijl de VS nog steeds de meeste hoogwaardige modellen ontwikkelt. Zuid-Korea valt op met de meeste AI-patenten per capita.
3. De VS heeft de meeste datacenters — Taiwan maakt de chips
De Verenigde Staten hebben 5.427 datacenters, meer dan 10 keer zoveel als enig ander land. Maar bijna alle AI-chips worden gefabriceerd door één bedrijf: TSMC in Taiwan. Dat maakt de wereldwijde AI-keten kwetsbaar.
4. AI wint gouden medailles, maar kan geen klok lezen
Gemini Deep Think won een gouden medaille op de Internationale Wiskunde Olympiade. Tegelijkertijd kan het beste AI-model slechts in 50% van de gevallen een analoge klok correct aflezen. AI-agents zijn sterk verbeterd — van 12% naar 66% succes op computertaken — maar falen nog steeds in 1 op de 3 gestructureerde tests.
5. Robots worstelen nog met de fysieke wereld
Robots slagen in slechts 12% van de huishoudelijke taken. In gecontroleerde software-simulaties halen ze 89%, maar de sprong naar de echte wereld blijft enorm.
6. Verantwoorde AI blijft achter
Vrijwel alle grote AI-labs rapporteren over prestatiebenchmarks, maar rapportage over veiligheid en verantwoordelijkheid blijft wisselend. Het aantal gedocumenteerde AI-incidenten steeg van 233 naar 362. Onderzoek laat ook zien dat het verbeteren van één aspect (bijvoorbeeld veiligheid) soms ten koste gaat van een ander (zoals nauwkeurigheid).
7. De VS leidt in investeringen, maar verliest talent
Private AI-investeringen in de VS bereikten $285,9 miljard in 2025 — 23 keer meer dan China. Maar het aantal AI-onderzoekers dat naar de VS verhuist is sinds 2017 met 89% gedaald. De VS heeft nog steeds het meeste AI-talent, maar trekt het in het laagste tempo in tien jaar aan.
8. AI-adoptie gaat sneller dan internet en pc
Generatieve AI bereikte binnen drie jaar 53% adoptie onder de bevolking — sneller dan de pc of het internet. De geschatte consumentenwaarde van AI-tools in de VS bedraagt $172 miljard per jaar. Singapore (61%) en de Verenigde Arabische Emiraten (54%) lopen voorop in adoptie.
9. Productiviteit stijgt, maar instapbanen verdwijnen
Studies laten productiviteitswinsten zien van 14% tot 26% bij klantenservice en softwareontwikkeling. Maar in dezelfde sectoren waar AI het meest helpt, daalt het aantal instapbanen. Het aantal Amerikaanse developers tussen 22 en 25 jaar daalde met bijna 20% in 2024.
10. De ecologische voetafdruk groeit mee
De geschatte CO2-uitstoot van het trainen van Grok 4 bedroeg 72.816 ton. De stroomcapaciteit van AI-datacenters steeg naar 29,6 GW — vergelijkbaar met de staat New York. Het jaarlijkse waterverbruik van GPT-4o inference alleen al kan het drinkwater van 12 miljoen mensen overstijgen.
11. AI overtreft menselijke wetenschappers — soms
AI-modellen presteren beter dan menselijke chemici op ChemBench. Maar op astrofysica scoren ze slechts 20%, en op aardwetenschappen 33%. Kleinere, gespecialiseerde modellen presteren soms beter dan grotere generieke modellen.
12. AI transformeert de klinische zorg
AI-tools die automatisch klinische notities genereren uit patiëntgesprekken werden in 2025 breed ingezet. Artsen rapporteerden tot 83% minder tijd aan administratie en minder burn-out. Maar het wetenschappelijk bewijs blijft dun: slechts 5% van klinische AI-studies gebruikt echte patiëntdata.
13. Het onderwijs loopt achter
Meer dan 80% van de leerlingen en studenten in de VS gebruikt AI voor schoolwerk. Maar slechts de helft van de scholen heeft AI-beleid, en maar 6% van de docenten zegt dat dit beleid duidelijk is. Buiten het klaslokaal groeien AI-vaardigheden het snelst in de VAE, Chili en Zuid-Afrika.
14. AI-soevereiniteit wordt een politiek thema
Steeds meer landen — vooral ontwikkelingslanden — formuleren nationale AI-strategieën. Investeringen in AI-supercomputing stijgen. Maar de daadwerkelijke modelproductie blijft geconcentreerd in de VS en China. Open-source ontwikkeling helpt bij het herverdelen van toegang.
15. Experts en publiek denken heel anders over AI
73% van de experts verwacht een positieve impact van AI op werk, tegenover slechts 23% van het publiek — een kloof van 50 procentpunten. Het vertrouwen in overheden om AI te reguleren is laag: in de VS slechts 31%. De EU wordt wereldwijd meer vertrouwd dan de VS of China als het gaat om AI-regulering.
Wat betekent dit voor schoolleiders?
Dit rapport bevestigt wat we bij AIsophia al langer zien: AI is geen toekomstmuziek meer, het is er nu. Een paar concrete lessen:
**AI-adoptie in het onderwijs is een feit.** 80% van de leerlingen gebruikt het al. De vraag is niet óf je ermee te maken krijgt, maar hoe je ermee omgaat. Beleid en afspraken zijn essentieel.
**Productiviteitswinst is reëel.** De 14-26% productiviteitswinst die het rapport noemt bij administratieve taken, is direct relevant voor de bedrijfsvoering van scholen. Denk aan brieven, notities, beleidsdocumenten en data-analyse.
**Verantwoordelijkheid blijft mensenwerk.** Het rapport laat zien dat AI-veiligheid achterblijft bij AI-capaciteit. Dat onderstreept het belang van duidelijke afspraken: wat mag wel, wat mag niet, en wie controleert de output?
**Begin klein, leer snel.** De technologie ontwikkelt zich razensnel. Je hoeft niet alles in één keer te doen. Kies één toepassing, probeer het uit, en bouw van daaruit op.
Wil je hier meer over weten? Schrijf je in voor onze bijeenkomst waar we deze thema's praktisch behandelen.
---
*Bron: Sajadieh, S. et al. "The AI Index 2026 Annual Report." Stanford University, april 2026.*